เริ่มจากประเมินว่าผู้ป่วยทำอะไรได้บ้าง

ก่อนซื้ออุปกรณ์หรือปรับบ้าน ควรสอบถามทีมรักษาว่าผู้ป่วยลุกนั่ง ยืน เดิน หรือเข้าห้องน้ำได้มากน้อยเพียงใด และต้องมีคนช่วยขนาดไหน

ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ครอบครัวจัดบ้านตามความจำเป็น มากกว่าซื้ออุปกรณ์จำนวนมากโดยไม่แน่ใจว่าเหมาะสม

  • ลุกจากเตียงและนั่งได้เองหรือไม่
  • ต้องใช้ไม้เท้า Walker หรือรถเข็นหรือไม่
  • การทรงตัวและกำลังแขนขาเป็นอย่างไร
  • ห้องน้ำต้องมีผู้ช่วยพยุงหรือไม่

จัดพื้นที่นอนให้สะดวกและปลอดภัย

ควรวางเตียงในตำแหน่งที่ผู้ดูแลเข้าถึงได้ มีพื้นที่พอสำหรับการลุกนั่งหรือเคลื่อนย้ายตัว และมีความสูงที่เหมาะสม

จัดไฟให้สว่างเพียงพอ วางของจำเป็นในระยะเอื้อม และเก็บสายไฟหรือสิ่งของกีดขวาง ผู้ป่วยที่เคลื่อนไหวน้อยมากอาจต้องใช้อุปกรณ์ลดแรงกดตามการประเมิน

ให้ความสำคัญกับห้องน้ำ

ห้องน้ำเป็นบริเวณที่อาจเกิดการหกล้มได้ง่าย ควรสำรวจพื้นลื่น น้ำขัง ความสว่าง และพื้นที่สำหรับอุปกรณ์ช่วยเดิน

ราวจับควรติดตั้งอย่างมั่นคงในตำแหน่งเหมาะสม ไม่ควรใช้ราวแขวนผ้าหรือเฟอร์นิเจอร์ที่ไม่ได้ออกแบบให้รับน้ำหนักเป็นจุดจับพยุง

  • พื้นไม่ลื่นและไม่มีน้ำขัง
  • มีราวจับที่ติดตั้งอย่างเหมาะสม
  • มีพื้นที่ให้ผู้ช่วยหรืออุปกรณ์ช่วยเดิน
  • พิจารณาเก้าอี้อาบน้ำตามความจำเป็น

จัดทางเดินให้โล่ง

สำรวจเส้นทางจากห้องนอนไปห้องน้ำและจุดที่ใช้งานเป็นประจำ เก็บพรมผืนเล็ก สายไฟ รองเท้า และสิ่งของที่อาจทำให้สะดุด

หากมีพื้นต่างระดับหรือธรณีประตู ควรประเมินว่าผู้ป่วยเดินผ่านได้อย่างปลอดภัยหรือไม่ รวมถึงตรวจความกว้างของทางเดินหากต้องใช้ Walker

เลือกอุปกรณ์ช่วยเดินให้เหมาะกับผู้ป่วย

ไม้เท้า Walker และรถเข็นไม่ใช่อุปกรณ์ที่เหมาะกับทุกคนเท่ากัน ต้องพิจารณากำลังกล้ามเนื้อ การทรงตัว ความสามารถในการใช้แขน และพื้นที่บ้าน

หากไม่แน่ใจ ควรให้นักกายภาพบำบัดช่วยประเมินและสอนวิธีใช้ก่อน

เตรียมข้อมูลการรักษาและผู้ดูแล

ก่อนออกจากโรงพยาบาล ญาติควรทราบรายการยา วันนัด ข้อห้ามการเคลื่อนไหว การดูแลแผล อาการผิดปกติ และช่องทางติดต่อทีมรักษา

ควรฝึกวิธีช่วยลุกจากเตียงหรือพยุงเดินกับบุคลากรทางการแพทย์ก่อนกลับบ้าน หากผู้ป่วยมีข้อจำกัดมาก การพยุงผิดวิธีอาจทำให้ทั้งผู้ป่วยและผู้ดูแลบาดเจ็บ

กายภาพบำบัดที่บ้านมีบทบาทอย่างไร

การประเมินที่บ้านช่วยให้เห็นปัญหาในสภาพแวดล้อมจริง เช่น เตียงที่ลุกยาก ทางเดินแคบ หรือห้องน้ำที่ต้องปรับเพิ่มเติม

นักกายภาพบำบัดสามารถใช้ข้อมูลนี้วางแผนการฝึกและแนะนำญาติได้ตามความเหมาะสม

เตรียมบ้านให้พร้อมสำหรับการฟื้นฟู

ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการซื้ออุปกรณ์ราคาแพง แต่ควรเริ่มจากการประเมินความสามารถของผู้ป่วยและปรับบริเวณที่ใช้งานจริง

หากต้องการประเมินการเคลื่อนไหวและสภาพบ้านก่อนเริ่มกายภาพบำบัด สามารถสอบถาม Chokdee Physio ทาง LINE ได้