ผู้ป่วยติดเตียงมีความเสี่ยงอะไรบ้าง
การอยู่บนเตียงเป็นเวลานานโดยเคลื่อนไหวน้อยอาจเพิ่มความเสี่ยงหลายด้าน การสังเกตอย่างสม่ำเสมอช่วยให้ญาติพบความเปลี่ยนแปลงและแจ้งทีมรักษาได้เร็วขึ้น
แผลกดทับ
เมื่อบริเวณเดิมถูกกดทับเป็นเวลานาน อาจเกิดความเสียหายต่อผิวหนังและเนื้อเยื่อได้ บริเวณที่ควรสังเกตเป็นพิเศษ ได้แก่ ก้นกบ สะโพก ส้นเท้า และข้อศอก
ญาติควรสังเกตสีผิวที่เปลี่ยนไป รอยแดงหรือรอยคล้ำที่ไม่จางลง ความร้อน บวม หรือผิวหนังแตก การป้องกันอาศัยการลดแรงกด ดูแลความสะอาด และใช้อุปกรณ์รองรับตามความเหมาะสม
ความถี่ในการเปลี่ยนท่าควรปรับตามความเสี่ยงและคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ควรใช้ตารางเดียวกันกับผู้ป่วยทุกคน
ข้อติดและกล้ามเนื้ออ่อนแรง
การเคลื่อนไหวน้อยอาจทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง ขยับข้อต่อได้ลดลง หรือมีความตึงของแขนและขา
การจัดท่าและขยับข้อต่ออย่างเหมาะสมอาจเป็นส่วนหนึ่งของแผนดูแล แต่ต้องคำนึงถึงอาการปวด โรคประจำตัว และข้อห้าม ญาติไม่ควรดัดหรือฝืนข้อต่อด้วยแรง
ปัญหาการหายใจและการกลืน
ผู้ป่วยบางรายมีข้อจำกัดในการไอ ขับเสมหะ หรือเปลี่ยนท่า โดยเฉพาะผู้มีความผิดปกติทางระบบประสาทซึ่งอาจมีภาวะกลืนลำบากร่วมด้วย
หากไอหรือสำลักขณะกินอาหาร มีเสียงเปลี่ยนหลังกลืน หรือกลืนลำบาก ควรแจ้งทีมรักษาเพื่อประเมิน ไม่ควรทดลองป้อนอาหารหรือน้ำเพื่อทดสอบการกลืนด้วยตนเอง
ภาวะลิ่มเลือดและอาการผิดปกติ
การเคลื่อนไหวน้อยเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือดในผู้ป่วยบางกลุ่ม โดยเฉพาะผู้ที่เพิ่งผ่าตัดหรือเจ็บป่วยหนัก
หากขาข้างหนึ่งบวม ปวด ร้อน หรือเปลี่ยนสีอย่างผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์ หากเจ็บหน้าอกหรือหายใจลำบากเฉียบพลัน ให้โทร 1669
ญาติควรดูแลผู้ป่วยติดเตียงอย่างไรในชีวิตประจำวัน
เริ่มจากกิจวัตรที่สม่ำเสมอ เช่น ตรวจผิวหนัง ดูแลความสะอาด ช่วยเปลี่ยนท่าตามแผนที่ได้รับ และสังเกตอาการระหว่างวัน
เรื่องอาหารและน้ำต้องเหมาะกับข้อกำหนดของแพทย์ โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคหัวใจ โรคไต หรือผู้ที่กลืนลำบาก ควรอธิบายก่อนช่วยเคลื่อนไหวและเปิดโอกาสให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมเท่าที่ทำได้
กายภาพบำบัดช่วยผู้ป่วยติดเตียงได้อย่างไร
เป้าหมายแตกต่างกันตามสภาพผู้ป่วย บางรายเน้นจัดท่า ลดข้อจำกัดในการเคลื่อนไหว หรือฝึกการเคลื่อนย้ายตัวอย่างปลอดภัย ส่วนบางรายอาจเริ่มฝึกนั่งหรือยืนตามความพร้อม
นักกายภาพบำบัดยังสามารถแนะนำญาติเรื่องการช่วยพยุงและการใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสม
สิ่งสำคัญในการดูแลผู้ป่วยติดเตียง
การดูแลที่บ้านควรมีทั้งการป้องกันภาวะแทรกซ้อน การติดตามอาการ และการมีส่วนร่วมของผู้ป่วยตามความสามารถ
หากพบแผลกดทับ มีไข้ สำลักบ่อย หรืออาการโดยรวมแย่ลง ควรติดต่อทีมรักษา หากหายใจลำบากรุนแรง หมดสติ หรือมีอาการคล้าย Stroke ให้โทร 1669 ทันที
สำหรับการวางแผนจัดท่า การเคลื่อนย้ายตัว และกายภาพบำบัดที่บ้าน สามารถสอบถาม Chokdee Physio ทาง LINE หลังจัดการปัญหาฉุกเฉินเรียบร้อยแล้ว