ทำไมหลังผ่าตัดจึงอาจต้องทำกายภาพบำบัด
หลังผ่าตัด ผู้ป่วยอาจมีอาการปวด อ่อนแรง เดินไม่มั่นคง หรือเคลื่อนไหวได้ลดลง โดยเฉพาะหากต้องนอนพักนาน
กายภาพบำบัดอาจช่วยเรื่องการเคลื่อนไหว การทรงตัว การเดิน และการกลับมาทำกิจวัตรประจำวันตามข้อจำกัดของแต่ละคน
หลังผ่าตัดควรเริ่มกายภาพเมื่อไร
ไม่มีกำหนดเวลาตายตัวที่ใช้ได้กับการผ่าตัดทุกชนิด ผู้ป่วยหลังเปลี่ยนข้อเข่าหรือข้อสะโพกบางรายอาจเริ่มฝึกการเคลื่อนไหวและเดินภายใต้การดูแลตั้งแต่ระยะแรก
แต่การผ่าตัดกระดูกสันหลัง ผ่าตัดช่องท้อง หรือผ่าตัดบางประเภทอาจมีข้อจำกัดเรื่องท่าทางหรือการลงน้ำหนัก ก่อนเริ่มฝึกควรทราบสิ่งที่แพทย์อนุญาตและข้อห้ามที่เกี่ยวข้อง
ต้องรอให้แผลผ่าตัดหายก่อนหรือไม่
ไม่จำเป็นเสมอไป ผู้ป่วยบางรายสามารถเปลี่ยนท่า ลุกนั่ง หรือเดินระยะสั้นได้ก่อนแผลหายสนิท หากทีมรักษาเห็นว่าปลอดภัย
การฝึกต้องไม่รบกวนแผลและไม่ขัดกับคำแนะนำหลังผ่าตัด
กายภาพบำบัดหลังผ่าตัดฝึกอะไรบ้าง
รูปแบบการฝึกขึ้นอยู่กับการผ่าตัดและความพร้อมของผู้ป่วย นักกายภาพบำบัดจะเลือกกิจกรรมภายใต้ข้อกำหนดจากทีมผ่าตัด ไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่างพร้อมกัน
- ฝึกเปลี่ยนท่าจากนอนเป็นนั่ง
- ฝึกลุกยืนจากเตียงหรือเก้าอี้
- ฝึกเดินและใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน
- ฝึกการเคลื่อนไหวของข้อต่อภายใต้ข้อจำกัด
- ฝึกกำลังกล้ามเนื้อและการทรงตัว
- ฝึกกิจกรรมประจำวัน เช่น การเข้าห้องน้ำ
ก่อนเริ่มกายภาพ ญาติควรเตรียมข้อมูลอะไร
ควรเตรียมชนิดและวันที่ผ่าตัด เอกสารสรุปการรักษา ข้อจำกัดการเคลื่อนไหว ข้อมูลแผลผ่าตัด อุปกรณ์ที่ใช้อยู่ โรคประจำตัว และยาที่อาจมีผลต่อความปลอดภัย
อาการแบบไหนที่ควรหยุดฝึกและปรึกษาแพทย์
หากปวดเพิ่มขึ้นผิดปกติ แผลบวมแดง มีหนอง มีไข้ หรือเกิดอาการใหม่ ควรหยุดกิจกรรมที่กระตุ้นอาการและติดต่อทีมรักษา
ขาข้างหนึ่งบวมและปวดผิดปกติอาจต้องรีบประเมินเรื่องลิ่มเลือด ส่วนอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบากรุนแรง หรือหมดสติ ให้โทร 1669 ทันที
เมื่อกลับบ้านแล้ว ยังต้องฟื้นฟูต่อหรือไม่
ผู้ป่วยบางรายยังต้องฝึกต่อหลังกลับบ้าน โดยเฉพาะผู้ที่เดินไม่มั่นคง มีกำลังกล้ามเนื้อลดลง หรือยังต้องมีคนช่วยเหลือกิจวัตรประจำวัน
การฝึกที่บ้านช่วยให้การฟื้นฟูสัมพันธ์กับเตียง เก้าอี้ ห้องน้ำ และพื้นที่ใช้งานจริง ทั้งนี้ต้องปฏิบัติตามข้อจำกัดของทีมรักษา
ฟื้นฟูอย่างเหมาะสมในแต่ละช่วง
การเริ่มกายภาพบำบัดหลังผ่าตัดขึ้นอยู่กับชนิดการผ่าตัด ความพร้อมของร่างกาย และข้อจำกัดเฉพาะราย มากกว่าจำนวนวันที่ผ่านไปเพียงอย่างเดียว
หากผู้ป่วยได้รับอนุญาตให้กลับบ้านแล้วและต้องการวางแผนฟื้นฟูต่อ สามารถติดต่อ Chokdee Physio ทาง LINE เพื่อสอบถามความเหมาะสมของการเข้าประเมินได้